Namni tokko umurii kee yoo si gaafate, uumamaan ifatti dubbachuu dandeessa, garuu umurii kee guyyoota keessatti sirritti akka dubbattu yoo si gaafatame amma iyyuu ifatti dubbachuu dandeessaa? Sirni kun umurii kee, umrii kee ji'ootaan, umrii kee torbaniin, sa'aatii, daqiiqaa fi sekondii illee sirritti shallaguu kan danda'u yoo ta'u, hanga guyyaa dhaloota kee itti aanutti yeroo sitti himuu danda'a! Umriin kee guyyaa guyyaan dabalaa dhufuu fi guyyaan dhaloota kee itti aanu yeroo hunda dhiyaachaa akka jiru yeroo argitu "jireenyi gabaabaa dha" jettee hafuura baafatta? Sana booda gammachuudhaan jiraadhaa guyyaa dhugaa hunda qabadhaa! Shallaggiin Umurii akka guyyaa dhalootaatti umurii fi umrii ji’oota keessatti sirritti fi bal’inaan shallaguu danda’a, akkasumas baay’ina guyyoota dhalootaa shallaguu danda’a, akkasumas daqiiqaa fi sekondii muraasaaf sirrii dha. Yeroo ammaa kana meeshaa umurii shallaguuf bal'inaan ibsu yoo ta'u, meeshaa shallaggii umurii shallaguuf hin hafnedha!
Ibsa shallaggii umurii
jechuun ni danda'ama Biyyoonni adda addaa mala umurii shallaguuf adda addaa qabaachuu danda’u. Shallaggiin umurii kun loojikii baay’ee beekamaa ta’e irratti hundaa’uun kan hojjetamedha. Sirna kana keessatti umrii amma qabdu shallaguuf guyyaa dhaloota kee galchuu qofa si barbaachisa. Fakkeenyaaf namni waggaa 10 fi ji'a 8 jiraate waggaa 10 ta'a, ji'a tokko booda guyyaa dhaloota isaa itti aanutti umriin isaa gara waggaa 4tti ol guddata. Biyyoonni baay'een umrii haala kanaan shallagu.
jedhamuun beekama Aadaa aadaa tokko tokko keessatti biyyoonni tokko tokko umrii haala adda ta’een shallagu. Fakkeenyaaf, namni umriin isaa waggaa 10 ta’e, umriin nama biraa waggaa 11 ta’ee wajjin wal qixa. Isaan loojikii shallaggii umurii fi umurii dhugaa (virtual age and age calculation logic) kan qaban yoo ta'u, namoonni yeroo dhalatan waggaa 1 kan ta'an yoo ta'u, umriin isaaniis guyyaa dhaloota isaanii osoo hin taane waggaa haaraa aadaa Chaayinaa irratti dabalaa deema. Fakkeenyaaf, daa’imni tokko waggaa haaraa aadaa Chaayinaa dura guyyaa tokko dura, guyyaa lama booda yoo dhalate, daa’imni guyyaa 2 qofa yoo ta’ellee waggaa 2 ta’a.
jedhamuun beekama Yeroo tokko tokko bu’aan ji’aa fi guyyaa shallaggii umurii burjaaja’uu danda’a, keessumaa guyyaan jalqabaa dhuma baatii yeroo ta’u. Fakkeenyaaf Fulbaana 20 hanga Amajjii 20 ji'a tokkootti lakkoofna. Haa ta’u malee, yeroo Fulbaana 28 hanga Amajjii 31, 2022tti shallaguuf karaa lamatu jira.Fulbaana 28 hanga Amajjii 28 akka ji’a tokkootti yoo ilaalle bu’aan isaa ji’a 1 fi guyyaa 3 ta’a. Fulbaana 28 fi Amajjii 31 lamaan isaanii akka dhuma baatii yoo ilaalle bu’aan isaa ji’a tokko ta’a. Shallaggiin lamaan isaaniiyyuu sababa qabeessa. Burjaajiin kun kan dhufu ji'oota adda addaa keessatti guyyoota wal qixa ta'uu dhabuu irraati. Shallaggii keenya keessatti mala jalqabaa fayyadamna.
Namni tokko umurii kee yoo si gaafate, uumamaan ifatti dubbachuu dandeessa, garuu umurii kee guyyoota keessatti sirritti akka dubbattu yoo si gaafatame amma iyyuu ifatti dubbachuu dandeessaa? Sirni kun umurii kee, umrii kee ji'ootaan, umrii kee torbaniin, sa'aatii, daqiiqaa fi sekondii illee sirritti shallaguu kan danda'u yoo ta'u, hanga guyyaa dhaloota kee itti aanutti yeroo sitti himuu danda'a! Umriin kee guyyaa guyyaan dabalaa dhufuu fi guyyaan dhaloota kee itti aanu yeroo hunda dhiyaachaa akka jiru yeroo argitu "jireenyi gabaabaa dha" jettee hafuura baafatta? Sana booda gammachuudhaan jiraadhaa guyyaa dhugaa hunda qabadhaa! Shallaggiin Umurii akka guyyaa dhalootaatti umurii fi umrii ji’oota keessatti sirritti fi bal’inaan shallaguu danda’a, akkasumas baay’ina guyyoota dhalootaa shallaguu danda’a, akkasumas daqiiqaa fi sekondii muraasaaf sirrii dha. Yeroo ammaa kana meeshaa umurii shallaguuf bal'inaan ibsu yoo ta'u, meeshaa shallaggii umurii shallaguuf hin hafnedha!