यदि कश्चित् भवन्तं भवतः वयः पृच्छति तर्हि स्वाभाविकतया भवन्तः तत् व्यवहरितुं शक्नुवन्ति, परन्तु यदि भवन्तः दिनेषु भवतः वयः सम्यक् वक्तुं प्रार्थिताः भवन्ति तर्हि भवन्तः तत् व्यवहरितुं शक्नुवन्ति वा? एषा प्रणाली भवतः आयुः, मासेषु आयुः, सप्ताहेषु आयुः, अपि च घण्टाः, निमेषाः, सेकेण्ड् च समीचीनतया गणयितुं शक्नोति, अपि च भवतः अग्रिमजन्मदिनपर्यन्तं समयं प्रेरयितुं शक्नोति! यदा भवन्तः दिने दिने भवतः वयः वर्धमानं पश्यन्ति, भवतः अग्रिमः जन्मदिनः च निरन्तरं समीपं गच्छति तदा भवन्तः "आयुः अल्पम्" इति निःश्वसन्ति वा? ततः सुखेन जीवन्तु, प्रत्येकं वास्तविकं दिवसं गृह्णन्तु! आयुगणकः जन्मदिवसस्य तिथौ मासेषु आयुः आयुः च समीचीनतया विस्तृततया च गणयितुं शक्नोति, तथा च जन्मदिनानां संख्यां गणयितुं शक्नोति, तथा च कतिपयेषु निमेषेषु सेकेण्ड्षु च समीचीनः भवति सम्प्रति आयुःगणनायाः विस्तृततमं साधनं, आयुःगणनायाः च अनिवार्यं गणनासाधनम् अस्ति!
वयोगणकवर्णन
<प> विभिन्नेषु देशेषु आयुःगणनायाः भिन्नाः पद्धतयः भवितुम् अर्हन्ति । अयं आयुःगणकः सर्वाधिकसामान्यतर्कस्य आधारेण निर्मितः अस्ति । अस्मिन् प्रणाल्यां वर्तमानवयोः गणनां कर्तुं केवलं जन्मतिथिं प्रविष्टव्यम् । यथा - यः व्यक्तिः १० वर्षाणि ८ मासान् च जीवति सः १० वर्षाणि यावत् भविष्यति, एकमासपश्चात् तेषां अग्रिमे जन्मदिने तेषां वयः ४ वर्षाणि यावत् वर्धते अधिकांशदेशाः एवं वयः गणयन्ति ।इति केषुचित् पारम्परिकसंस्कृतौ केचन देशाः आयुः गणयन्ति भिन्नरूपेण । यथा - १० वर्षीयः व्यक्तिः अन्यस्य ११ वर्षीयस्य समानवयसः भवति । तेषां आभासीवयोः आयुःगणनातर्कः च भवति, जनाः च जन्मसमये १ वर्षीयाः भवन्ति, तेषां जन्मदिनस्य स्थाने पारम्परिकचीनीनववर्षे तेषां वयः वर्धते यथा, यदि पारम्परिकचीनीनववर्षस्य पूर्वदिने, दिवसद्वयानन्तरं, शिशुः जन्म प्राप्नोति तर्हि शिशुः केवलं २ दिवसीयः अपि २ वर्षीयः भविष्यति
इति केषुचित् सन्दर्भेषु आयुगणकस्य मासदिनपरिणामाः भ्रान्तिकाः भवितुम् अर्हन्ति, विशेषतः यदा आरम्भतिथिः मासस्य समाप्तिः भवति । यथा वयं २० फेब्रुवरीतः २० मार्चपर्यन्तं एकमासरूपेण गणयामः । परन्तु २०२२ तमस्य वर्षस्य फेब्रुवरी-मासस्य २८ दिनाङ्कात् मार्च-मासस्य ३१ दिनाङ्कपर्यन्तं कालगणनायाः द्वौ उपायौ स्तः ।यदि वयं २८ फेब्रुवरीतः २८ मार्चपर्यन्तं एकमासं मन्यामहे तर्हि परिणामः १ मासः ३ दिवसः च भवति यदि वयं २८ फेब्रुवरी, ३१ मार्च च मासस्य समाप्तिम् इति मन्यामहे तर्हि परिणामः एकमासः भवति । उभयगणना युक्तियुक्ता अस्ति। भिन्न-भिन्न-मासेषु विषम-दिनानां संख्यायाः कारणात् भ्रमः आगच्छति । अस्माकं गणने प्रथमविधिम् उपयुञ्ज्महे ।
इतियदि कश्चित् भवन्तं भवतः वयः पृच्छति तर्हि स्वाभाविकतया भवन्तः तत् व्यवहरितुं शक्नुवन्ति, परन्तु यदि भवन्तः दिनेषु भवतः वयः सम्यक् वक्तुं प्रार्थिताः भवन्ति तर्हि भवन्तः तत् व्यवहरितुं शक्नुवन्ति वा? एषा प्रणाली भवतः आयुः, मासेषु आयुः, सप्ताहेषु आयुः, अपि च घण्टाः, निमेषाः, सेकेण्ड् च समीचीनतया गणयितुं शक्नोति, अपि च भवतः अग्रिमजन्मदिनपर्यन्तं समयं प्रेरयितुं शक्नोति! यदा भवन्तः दिने दिने भवतः वयः वर्धमानं पश्यन्ति, भवतः अग्रिमः जन्मदिनः च निरन्तरं समीपं गच्छति तदा भवन्तः "आयुः अल्पम्" इति निःश्वसन्ति वा? ततः सुखेन जीवन्तु, प्रत्येकं वास्तविकं दिवसं गृह्णन्तु! आयुगणकः जन्मदिवसस्य तिथौ मासेषु आयुः आयुः च समीचीनतया विस्तृततया च गणयितुं शक्नोति, तथा च जन्मदिनानां संख्यां गणयितुं शक्नोति, तथा च कतिपयेषु निमेषेषु सेकेण्ड्षु च समीचीनः भवति सम्प्रति आयुःगणनायाः विस्तृततमं साधनं, आयुःगणनायाः च अनिवार्यं गणनासाधनम् अस्ति!